درسنامه آموزشی فصل نهم ریاضی کلاس هفتم
درس 1: جمعآوری و نمایش دادهها
فعالیت (صفحهٔ 112 کتاب درسی)
معلّم ورزش یک مدرسه میخواهد برای دانش آموزان کلاس، لباس ورزشی سفارش دهد. او از جواد و محمّد خواست نظرهای دانش آموزان را جمع آوری کنند تا رنگ مورد علاقهٔ دانش آموزان کلاس مشخّص شود.

جواد رنگ مورد نظر همهٔ دانش آموزان را از آنها پرسید و پاسخهای زیر را دریافت کرد.
سبز، آبی، زرد، زرد، بنفش، زرد، قرمز، زرد، قهوهای، قهوهای، قهوهای، سبز، زرد، آبی، سبز، بنفش، قرمز، قهوهای، قهوهای، آبی، زرد، سبز، قهوهای، زرد، زرد، زرد، قرمز، زرد، زرد، قرمز، قهوهای، قهوهای و سبز.
محمّد به روش دیگری اطّلاعات را جمع آوری کرد. او 3 رنگ را تعیین کرد و از همهٔ دانش آموزان خواست یکی از این سه رنگ را انتخاب کنند. او پاسخهای زیر را دریافت کرد.
سبز، قهوهای، قهوهای، سبز، زرد، زرد، زرد، سبز، قهوهای، زرد، سبز، قهوهای، سبز، زرد، زرد، سبز، قهوهای، زرد، سبز، زرد، زرد، قهوهای، سبز، زرد، قهوهای، زرد، سبز، قهوهای، سبز، زرد، قهوهای، قهوهای و زرد.
دو روش جمع آوری اطلّاعات را با هم مقایسه کنید. ویژگیهای مثبت و منفی هر روش را بیان کنید.
کار در کلاس (صفحهٔ 112 کتاب درسی)
همان طور که میبینید، دادههای جمع آوری شده به صورتی نوشته شدهاند که شمردن، مقایسه و بررسی آنها دشوار است. اوّلین گام این است که آنها را در جدول دادههای زیر سازماندهی کنید. با همکاری یکی از دوستانتان چوب خط را مانند نمونههای زیر رسم کنید
(یک دانش آموز رنگها را بخواند و دانش آموز دیگر برای هر بار خوانده شدن یک رنگ، یک چوب خط رسم کند).
1- با توجّه به جدولها، معلّم ورزش کدام رنگ را انتخاب میکند؟ رنگی که تعداد آنها بیشتر است.
2- چرا آمار رنگهای جدول دوم با جدول اوّل متفاوت است؟ برای مثال چرا تعداد نظرات در مورد رنگ زرد در دو جدول متفاوت شده است؟
چون در جدول اول محدودیت رنگ وجود ندارد ولی در جدول دوم محدودیت وجود دارد.
فعالیت (صفحهٔ 113 کتاب درسی)
معلّم برای اینکه دادههای جمع آوری شده را بهتر نمایش دهد، از جواد و محمّد خواست جدول دادههای خود را به نمودار میلهای تبدیل کنند. جواد و محمّد هر کدام، مقیاسهای مختلفی برای رسم نمودار انتخاب کردند. با توجّه به جدول دادههایی که به دست آوردید، نمودارهای آنها را رسم کنید.
1- این دو نمودار را با هم مقایسه کنید و جنبههای مثبت و منفی هر کدام را بنویسید.
در نمودار محمد:
1- دقیق نیست
2- نتیجهگیری سریعتر است.
3- مقایسه اطلاعات آسان است.
در نمودار جواد:
1- دقیق است.
2- دیرتر به نتیجه میرسیم و پراکندگی زیاد است.
2- به نظر شما کدام نمودار اطلّاعات دقیقتری را به ما میدهد؟ کدام یک برای مقایسه سادهتر است؟
نمودار جواد اطلاعات را دقیقتر و نمودار محمد برای مقایسه راحتتر است.
3- با توجّه به نمودارها، کدام رنگ برای لباس ورزشی دانش آموزان انتخاب میشود؟
رنگی که تعداد بیشتری دارد یعنی رنگ زرد.
4- آیا فکر میکنید دانش آموزان این کلاس از این انتخاب راضیاند؟ تا حدودی
5- چگونه میتوان تعداد افرادی را که از این نظرسنجی رضایت دارند، بیشتر کرد؟
تنوع رنگ را بیشتر کنیم یعنی تعداد رنگهای بیشتری به رای گذاشته شود.
تمرین (صفحهٔ 114 کتاب درسی)
1- میزان بارندگی در شهر رشت طی یک سال در هر ماه به شرح زیر بوده است.
(واحد اندازه گیری میلیمتر است.)
فروردین 71 / اردیبهشت 62 / خرداد 50 / تیر 55 / مرداد 65 / شهریور 141 / مهر 189 / آبان 180 / آذر 171 / دی 150 / بهمن 121 / اسفند 128
| ماه | فروردین | اردیبهشت | خرداد | تیر | مرداد | شهریور | مهر | آبان | آذر | دی | بهمن | اسفند |
| بارندگی | 71 | 62 | 50 | 55 | 65 | 141 | 189 | 180 | 171 | 150 | 121 | 128 |

جدول دادهها و نمودار ستونی آن را با انتخاب مقیاس مناسب رسم کنید؛ سپس به پرسشهای زیر پاسخ دهید.
الف) میزان بارندگی در یک ماه یعنی چه؟ یعنی حد وسط بیشترین و کمترین میزان بارندگی در یک ماه.
ب) بیشترین و کمترین مقدار بارندگی در چه ماههایی بوده است؟ بیشترین: مهر / کمترین: خرداد
ج) پربارانترین فصل شامل چه ماههایی است؟ مهر، آبان، آذر
د) در کدام ماهها وضعیت هوا برای کارهای ساختمانی مناسبتر است؟ خرداد و تیر
ه) در چه ماههایی بارندگی بیشتر از 140 میلیمتر بوده است؟ شهریور، مهر، آبان، آذر و دی
و) میانگین ماهانهٔ بارندگی این سال در شهر رشت چقدر است؟
$128+121+150+171+180+189+141+65+55+50+62+71=1383$
$1383\div 12=115/25$
2- اگر بخواهید مهمترین موضوعهای درسی ریاضی در کتاب پایهٔ هفتم را بدانید و به ترتیب اهمّیت، آنها را مرتب کنید، آمار و اطّلاعات را چگونه و با چه روشی جمع آوری میکنید؟ چه چیزی معیار اهمّیت یک موضوع است؟